Actueel

Uitgeverij Ten Have heeft het persbericht voor Supermacht Europa naar buiten gebracht. Ik analyseer daarin de huidige geopolitieke positie van ons continent: hoe Europa zich losmaakt van oude afhankelijkheden en opklimt tot een zelfstandige speler op het wereldtoneel.

Van de opkomst van AI en de noodzaak voor defensie tot cruciale klimaatmaatregelen en de invloed van sociale mediaplatforms: allemaal essentiële thema's voor de toekomst van Europa. Door het verleden, het heden en de toekomst scherp te verbinden, ontstaat een helder en concreet beeld van de kracht die al aanwezig is. Het boek verschijnt op 12 november 2026.

Op de Dag van Europa schreef ik samen met Felix Klos (D66) een opiniestuk voor Brusselse Nieuwe over de grootste uitbreiding die de EU ooit heeft gekend. Die slaagt alleen als we kandidaat-lidstaten zien als kans, voor grondstoffen, defensie en groei, als landen stap voor stap kunnen toetreden met alvast spreekrecht in Brussel, en als het vetorecht verdwijnt. Met straks meer dan dertig regeringsleiders aan tafel kan het niet anders.

Nu Europa onafhankelijk wordt van de Verenigde Staten, vraagt dat ook om een eigen stem op het wereldtoneel. Nu een staakt-het-vuren in zicht is, is een gemeenschappelijke strategie nodig over onze waarden en onze morele positie. Wat zijn de rode lijnen van het Europese buitenlandbeleid? Daarom roep ik in dit stuk voor Surreal op tot pragmatisch idealisme in plaats van realisme, zodat Europa ernaar blijft streven om een betere versie van zichzelf te zijn.

"In Nederland zijn we klaar met het Europese gevoel", zo beweerde talkshowgast Jack van Gelder tegenover Henri Bontenbal van het CDA afgelopen zomer. Maar is dat ook zo? Voor SEW, het Tijdschrift voor Europees en economisch recht, schreef ik een column over de afwezige rol van Europa bij de meest recente verkiezingscampagne.

Want de cijfers laten een ander beeld zien. Volgens de Eurobarometer (winter 2025) vindt 85% van de Nederlanders het EU-lidmaatschap een goede zaak, ruim boven het EU-gemiddelde van 74%. Daarnaast heeft 50% vertrouwen in de EU, en geeft een grote meerderheid aan dat de EU meer capaciteit nodig heeft om toekomstige uitdagingen het hoofd te bieden. Nederlanders verwachten juist Europese oplossingen op terreinen als buitenland- en veiligheidsbeleid, energieonafhankelijkheid, artificiële intelligentie en innovatie, economische concurrentiekracht, migratie en Europese waarden en mensenrechten.

De verkiezingsuitslag, met D66, CDA en VVD als relatieve winnaars, biedt ruimte voor een constructieve Nederlandse inzet binnen de EU. Veel actuele beleidsdossiers hebben bovendien een duidelijke Europese dimensie waar aan gewerkt kan worden. Denk aan de kapitaalmarktunie, de ontwikkeling van een Europese defensie- en industriepolitiek, de versnelling van hernieuwbare energie en de inwerkingtreding van het Europees Asiel- en Migratiepact in juni 2026. Een laatste innovatief voorbeeld is de noodzakelijke introductie van het 28e regime voor startups en scale-ups: één EU-breed juridisch kader in plaats van 27 nationale systemen.

Dat deze thema's nauwelijks onderdeel waren van de campagne, laat zien dat het publieke debat achterblijft bij de mate waarin nationale politiek al is vervlochten met het Europees beleid. Het benadrukken van de Europese dimensie van onze nationale politiek blijft daarom belangrijk. Want uit cijfers blijkt dat Nederland niet klaar is met het Europese gevoel. En mogelijk zitten meer Nederlanders op discussies over Europese vraagstukken te wachten dan politici en media denken.

Samen met Rob Boudewijn schreef ik een opiniestuk voor de Leeuwarder Courant. Crises geven nieuwe impulsen aan het Europese integratieproces, ondanks de druk vanuit Washington en Moskou. We kunnen economisch nog meer groeien door de interne markt te versterken en qua militair, digitaal en energiebeleid worden er grote stappen gezet om ons beter te kunnen verdedigen.

"Europa wordt neergezet als zwak, maar wordt op de achtergrond juist veel sterker. En het heeft nog meer potentie in zich: de nieuwe Amerikaanse veiligheidsstrategie biedt uitgelezen kansen om Europa eindelijk als werkelijk relevante geopolitieke speler te laten ontwaken. We moeten er alleen nog zelf in gaan geloven."

Een bijzonder stuk: een boekbespreking voor de nog altijd gemiste en gewaardeerde hoogleraar, publicist en Europa-expert Mathieu Segers. Voor het Nexus Instituut neem ik de lezer mee in de rode draad van zijn vlak voor zijn overlijden voltooide boek Europa en het idee uit de toekomst.

Voor Vrij Nederland schreef ik een essay over de nieuwe Internationale van Elon Musk. Nationalisten die "eigen land eerst" roepen, vinden elkaar wereldwijd en worden gesteund door figuren die zelf het meest profiteren van globalisering. Die tegenstrijdigheid zegt veel over wat deze beweging werkelijk wil.

In gesprek met Steven van Hecke en Joris Vanderpoorten over de actualiteiten van maart en wat dat betekent voor Europa.

Op uitnodiging van Steven van Hecke ging ik in Leuven in gesprek over de staat en noodzaak van een Europese defensiemacht. Werken we toe naar een Europees leger? Samen met Europarlementsli Bruno Tobback (Vooruit), Diederik Cops van het Vlaams Vredesinstituut en doctoraatsstudent Michelle Haas (UGent). Het blad Veto schreef er een stuk over.

Door het Amerikaans isolationisme wordt een Europese defensie-industrie steeds belangrijker. De twijfels over Trumps toenadering tot het Atlantische gedachtegoed vragen om een Europees antwoord. Met het collectief #EUolifant in de Volkskrant.

Samen met professor Steven van Hecke betogen we in De Tijd dat er door Trump veel verandert in Europa, bijvoorbeeld op het gebied van defensie.

De verkiezing van Trump biedt Europa ook kansen om zelfstandiger te worden, betoog ik in Trouw.

Reisverslag uit Dublin, voor de website van Oscar van Gelderen.

Een leuke ochtend op NPO Radio 1: ik mocht aansluiten bij het programma Spraakmakers om het nieuws van de dag te bespreken. Uiteindelijk richtten we ons op de positie van Europa en de oorlog in Oekraïne, richting het belangrijke moment van Europese eenheid.

In gesprek met Jesse Markus voor het medium Shaping Europe, over Europese identiteit, het belang van cultuur en media, en praktische oplossingen voor Europees burgerschap.

Samen met Dean Bowen mocht ik, met moderatie door Tammie Schoots, een voordracht geven over het wel of niet bestaan van een Europa-gevoel. Na een discussie over wat dit precies inhoudt, hebben we ook aandacht besteed aan de rol voor Nieuwe Europeanen.

Met het collectief #EUolifant schreven we een opinie-artikel voor de website van EW Weekblad. De boodschap was met name gericht op de positie van Nederland in de EU, waarbij alleen maar nee zeggen geen zin heeft.

Wat betekenen de Duitse paspoortcontroles voor het Europese ideaal? Voor NRC schreef ik een opiniestuk hierover. Met name de rol van het pro-Europese midden is belangrijk om het Europese ideaal te beschermen.

Samen met het collectief #EUolifant, waar Jan Schoonis, Arend Jan Boekestijn, Joshua Livestro en Catherine de Vries deel van uitmaken, schreef ik een opiniestuk over de positie van het Nederlandse kabinet.

De verkiezingswinst van links in Frankrijk en Groot-Brittannië was vooral een protest, geen revival. Een aansprekend links verhaal heeft gemeenschapszin en emotie nodig. Essay voor Vrij Nederland.

Gedurende tien dagen reisde ik naar Vilnius, Riga, Tallinn en Helsinki om onderzoek te doen voor het verhaal van Europa. Voor de website van Oscar van Gelderen hield ik een reisverslag bij.

Voor De Reactor schreef ik een essay over de idee Europa. Europa is meer dan een markt of een set verdragen: het is een cultureel project van eeuwen, met Goethe en Buchenwald op een paar kilometer van elkaar. Wie Europeaan wil zijn, moet die hele erfenis kennen. Daarom pleit ik voor veel meer culturele uitwisseling en onderwijs over elkaar.

Een pleidooi in Het Parool voor concrete stappen om Europees burgerschap te versterken: een Europees mediakanaal oprichten en transnationale kieslijsten invoeren bij Europese verkiezingen.

Europa is méér dan economische samenwerking en open grenzen. In gesprek met Amber Dujardin voor Trouw. Lees ook de boekrecensies in de Volkskrant en NRC.

Reisverslag door Europa in de aanloop naar de Europese verkiezingen, voor de website van Oscar van Gelderen.

Voor Het Parool schreef ik samen met Dylan Ahern van de Kiesmannen een opiniestuk over het belang van meer zichtbaarheid van de EU in het publieke debat. Met de Europese Parlementsverkiezingen op 6 juni is het belangrijk dat Nederlanders beter geïnformeerd zijn over het functioneren van de EU. Daar ligt een grotere rol voor de media.

Reisverslag uit Weimar, voor de website van Oscar van Gelderen.

Bij uitgeverij Meulenhoff verscheen in november het tweede deel van de reeks Jean-Christophe. Ik schreef er een voorwoord voor, om context te bieden over de tijd waarin de Franse Nobelprijswinnaar Romain Rolland zijn werk schreef.

Voor het Europa-boek reisde ik in de zomer door het continent om indrukken op te doen van verschillende Europese landen. Van Athene tot Rome, van Florence tot Barcelona. Ook bezocht ik Kopenhagen en Stockholm. Voor de website van Oscar van Gelderen schreef ik stukken over wat ik er meemaakte en waarom ik deze reis maakte.

Samen met Dylan Ahern van de Kiesmannen schreef ik een opiniestuk over de Dag van Europa. Die moet zichtbaarder gevierd worden door Europeanen, en het stuk geeft voorbeelden hoe we dat kunnen bereiken.

Met Koen Bruning en Kiza Magendane van het Progressief Café ging ik in gesprek over een sociaal Europa. Een gedeeld Europees verhaal heeft een stevige sociale ondergrond nodig, en andersom. Ik pleit voor een Europese talkshow en een Europees minimumloon. Leuk gesprek!

Europa kan niet alleen op economie drijven. Het continent heeft een gemeenschappelijk cultureel en historisch verhaal nodig om de samenhang te bewaren. Essay voor Vrij Nederland.

Voor Joop schreef ik een opiniestuk over de gevolgen van de Russische inval in Oekraïne voor onze tijd en de implicaties voor de Europese Unie.

In gesprek met Knack over de levende erfenis van Stefan Zweig: door de oorlog in Oekraïne is zijn werk opnieuw actueel.

Voor het Nexus Instituut schreef ik een boekbespreking over het nieuw verschenen Het land tussen de talen, met verhalen van Zweig over zijn bezoeken aan België. Geschreven na de Russische inval in Oekraïne.

Met Talitha Muusse ging ik voor De Nieuwe Wereld in gesprek over de nalatenschap van Zweig en hoe zijn wereld van gisteren een waarschuwing en handvat kan bieden voor de wereld van vandaag.

Op 22 februari 2022, precies de dag dat Zweig tachtig jaar eerder zelfmoord pleegde, organiseerde ik samen met Oscar van Gelderen een avond om het werk en leven van Zweig in het zonnetje te zetten. Sprekers waren Geert Mak, Els Snick, Jonah Falke en ondergetekende, met literaire en muzikale voordrachten.

In februari 2022 was het tachtig jaar geleden dat Zweig samen met zijn vrouw zelfmoord pleegde in Petrópolis in Brazilië. In Gent is daarom in samenwerking met Els Snick een symposium georganiseerd over Zweigs relatie met België.

In gesprek met Geert Jan Hahn en Stefan de Vries over hoe een cultureel beeld van andere Europeanen een rol speelt in de coronacrisis.

Gewapend met de pen, verbonden door hetzelfde lot. Voor de Universiteit Leiden hield ik een lezing over Stefan Zweig en Menno ter Braak (1903-1940).

Met Jaap Jansen in aflevering 148 van Betrouwbare Bronnen, over Stefan Zweig en de Europese gedachte. Ook te gast bij de Voltcast met Laurens Dassen en Nilüfer Gündoğan, en bij Sociëteit de Witte.

Met Jos Palm in OVT op NPO Radio 1 over Stefan Zweig, zijn visie op Europa en de vertaling van zijn lezingen naar het Nederlands. Ook Mare, het Leidse universiteitsblad, schreef erover: studenten uitwisselen en nepnieuws bestrijden, zo actueel is Stefan Zweig.